18 Yaş Altı Sigorta Girişi: İptal Riski Kimleri Kapsıyor, Neler Yapılmalı?

Son dönemde kamuoyunda tartışmalara neden olan “18 yaş altı sigorta iptali” iddiaları, özellikle genç yaşta çalışma hayatına atılan vatandaşlar arasında büyük endişe yaratmıştır. SGK uzmanı Özgür Erdursun’un açıklamalarıyla netleşen duruma göre, bu risk tüm 18 yaş altı sigorta girişlerini kapsamamaktadır. İptal riski, 18 yaşından önce anne veya babasına ait iş yerinde sigortalı olarak gösterilen kişileri ilgilendirmekte olup, bu durumun temelinde 2013 tarihli bir SGK genelgesi yatmaktadır. Geçersiz sayılan sigorta başlangıçları, emeklilik hakkı ve Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamından çıkma gibi ciddi sonuçlar doğurabilirken, mağduriyet yaşayanların e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini kontrol etmeleri ve uzman desteği almaları önerilmektedir.

18 Yaş Altı Sigorta İptali Kimleri Kapsıyor?

Uzmanların vurguladığı üzere, 18 yaş altı sigorta girişlerinin iptali riski, toplumun genelini değil, belirli bir grubu hedef almaktadır. Genç yaşta bir fabrika, market, tekstil atölyesi, restoran veya bağımsız bir işverenin yanında fiilen sigortalı olarak çalışan kişilerin sigorta başlangıçları ve prim günleri geçerliliğini korumaktadır. Bu kişiler için yapılan sigorta bildirimlerinde, fiili çalışma tespiti yapıldığı sürece herhangi bir endişe kaynağı bulunmamaktadır. Asıl risk, 18 yaşından küçükken anne veya babasına ait iş yerinde sigortalı gösterilen kişiler için gündeme gelmektedir.

İptal Riskinin Temeli Neye Dayanıyor?

Söz konusu tartışmaların yasal dayanağı, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 2013/11 sayılı genelgesidir. Bu genelgeye göre, bir çocuğun anne veya babasına ait iş yerinde sigortalı sayılabilmesi için, vasi katılımıyla yapılmış ve mahkeme tarafından onaylanmış bir hizmet sözleşmesinin varlığı zorunlu tutulmaktadır. SGK, geriye dönük incelemelerinde bu şekil şartını taşımayan sigortalılık bildirimlerini geçersiz kabul edebilmektedir. Bu durumun en kritik yanı ise çoğu zaman yıllar sonra, kişinin emeklilik başvurusunda bulunması sırasında ortaya çıkmasıdır.

Emeklilik ve EYT Hakları Nasıl Etkileniyor?

18 yaşından önce anne veya babasının iş yerinden sigorta girişi yapılan kişiler açısından en ciddi sonuçlar, emeklilik hakları ve EYT kapsamında yaşanmaktadır. Eğer kişinin ilk sigorta başlangıcı bu şekilde yapılmış ve 8 Eylül 1999’dan önce ise, kaydın iptal edilmesi halinde sigorta başlangıç tarihi ileri bir tarihe çekilebilir. Bu durum, kişinin EYT kapsamından çıkmasına ve emeklilik yaşının yıllarca uzamasına neden olabilir. Risk, yalnızca emeklilik başvurusu yapacak kişilerle sınırlı kalmayıp, daha önce emekli olmuş bazı kişileri de etkileyebilir. Geçmişteki bu sigortalılık sürelerinin prim gününden düşülmesi, emekli aylığının kesilmesi ve hatta geçmişte ödenen maaşların geri istenmesi gibi ağır sonuçlar doğurabilir.

Hukuki Süreçler ve Fiili Çalışmanın Önemi Nedir?

SGK’nın şekil şartlarına dayalı iptal kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğu belirtilmektedir. Yargıtay’ın son dönemdeki emsal kararları, yalnızca belge eksikliğine değil, kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığına, yani fiili çalışmanın varlığına odaklanılması gerektiğini vurgulamaktadır. Mahkemeler bu tür davalarda, iş yerinin faaliyet durumu, bordro kayıtları, ücret ödemeleri, tanık anlatımları ve fiili çalışmayı gösteren diğer tüm delilleri dikkate almaktadır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin benzer bir dosyada verdiği karar da, fiili çalışmanın ispatlanması halinde SGK’nın iptal kararının geçersiz sayılabileceğini ortaya koymuştur.

18 Yaş Altı Sigortalı Olanlar Ne Yapmalı?

18 yaşından önce anne veya babasına ait iş yerinde sigortalı görünen kişilerin öncelikle e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini dikkatle kontrol etmeleri gerekmektedir. Hizmet dökümünde iptal, inceleme veya şüpheli bir durum fark edilmesi halinde vakit kaybetmeden bir SGK uzmanından veya hukukçudan destek alınması büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte panik yapmaktan kaçınılmalı; fiili çalışmanın belgeler, tanıklar ve diğer somut delillerle ispatlanabilmesi durumunda yargı yoluyla hak kaybının önüne geçilebileceği unutulmamalıdır. Uzmanlar, sürecin doğru yönetilmesiyle mağduriyetlerin önüne geçilebileceğini belirtmektedir.

Özetle, 18 yaş altı sigorta girişleriyle ilgili endişeler tüm çalışanları kapsamamaktadır. Yalnızca anne veya babasına ait iş yerinde erken yaşta sigortalı gösterilen ve resmi sözleşme şartlarını yerine getirmemiş kişiler risk altındadır. Diğer tüm iş yerlerinde fiilen çalışan gençlerin sigortalılık hakları korunmaya devam etmektedir.