Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyonunun sürdüğü Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde çalışmalar yapının bilinmeyen yer altı katmanlarına ulaştı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, yer altı tünellerine inerek yürütülen kazı, temizleme, belgeleme ve güçlendirme faaliyetleri hakkındaki son verileri kamuoyuyla paylaştı. Yapılan incelemeler, tarihi yapının altındaki su yönetimi ve mimari evreler hakkında çarpıcı sonuçlar verdi.

Batı Bahçe Bölgesinde 6 Mekan ve 9 Tünel Bulundu

Batı Bahçe alanındaki çalışmalarda 6 yeni mekan ve bunlarla bağlantılı 9 tünel tespit edildi. Araştırılan alanların ilk üçünün avlu yapısına ait bodrum katları olduğu belirlenirken, koridor niteliğindeki mekanlarda statik güçlendirme ve hafriyat temizliği eş zamanlı sürdürülüyor.

  • Mekan-1, 2 ve 3: Atrium alanının bodrum katlarını oluşturan bölümlerin 18 metrelik tonoz hattında özgün malzemelerle tamamlama yapıldı.
  • Mekan-4 ve 5: Avlunun güney ve kuzey aksında uzanan koridorların 4,5 metrelik bölümü titizlikle açığa çıkarıldı.
  • Mekan-6: Soğukçeşme Sokağı istikametine doğru uzanan 4 metre genişliğindeki bağımsız koridor yapısı kayıt altına alındı.

420 Metrelik Tünel Hattı ve Tarihi Hipoje Yapısı

Tarihi yer altı ağında yürütülen temizlik çalışmaları sonucunda toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattı molozlardan arındırıldı. Bölgeden 3 bin tona yakın dolgu malzemesi tahliye edilirken, 180 metre uzunluğundaki Tünel-4 hattının tarihi Roma Caddesi ile bağlantılı olduğu değerlendirildi.

Vezir Bahçe bölgesinde konumlanan hipoje isimli yer altı mezar yapısında zemin seviyesinin 1,5 metre daha derininde kazı yapıldı. Uzmanlar, ulaşılan bu yeni seviyenin mevcut Ayasofya'dan daha önceki bir döneme ait olabileceğini tespit etti. Alandaki 25 metrelik doğu kanalı temizlenirken batı hattındaki çalışmalar devam ediyor.

Tünellerin Havalandırma Yetersizliği ve Güçlendirme

Yer altı galerilerinin yapının mekanik havalandırma ihtiyacını karşılama kapasitesi teknik raporlarla belirlendi. Mevcut 0,5 metrekarelik zemin altı menfezin, saatte 120 bin metreküp olan zorunlu temiz hava ihtiyacının yalnızca yüzde 3,6'sını karşılayabildiği görüldü. Yapı güvenliğini sağlamak için Tünel-4 hattında 50 metrelik, Tünel-5 hattında ise 90 metrelik paslanmaz çelik tahkimat uygulaması yapıldı.