Kuzey İngiltere'de amatör bir metal dedektörü kullanıcısı, Melsonby köyü yakınlarındaki bir tarlada M.Ö. 500 ile M.S. 100 yılları arasına tarihlenen, yakılıp gömülmüş 2000 yıllık olağanüstü bir Demir Çağı eserleri koleksiyonu ortaya çıkardı. Melsonby Koleksiyonu olarak adlandırılan bu buluntu, Britanya ve hatta Avrupa için benzersiz bir ölçek ve öneme sahip olarak nitelendiriliyor.

Aralık 2021'de özel bir arazi sahibinden izin alarak tarla taraması yapan Peter Heads tarafından keşfedilen koleksiyon, 800'den fazla eseri barındırıyor. Heads, buluntuyu Durham Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Profesör Tom Moore'a bildirdi ve Moore da Birleşik Krallık hükümeti ile British Museum'u sürece dahil etti. Yapılan kazılar, küçük bir koleksiyonun yanı sıra çok daha büyük ve kapsamlı bir eser grubunu da gün yüzüne çıkardı.

Melsonby Koleksiyonu'nun İçeriği ve Özellikleri

800'den fazla parçadan oluşan koleksiyon, Demir Çağı'na ait zengin ve çeşitli objeler içeriyor. Bu objeler arasında dönemin yaşamına ve kültürel alışverişlerine ışık tutan önemli bulgular yer almaktadır.

  • Bir kazan
  • Şarap karıştırma kasesi
  • At koşum ekipmanları
  • Vagon veya savaş arabası parçaları
  • Büyük bir demir ayna
  • Tören için yapılmış demir mızrak uçları

Profesör Tom Moore, keşfedilen şarap karıştırma kasesinin özellikle ilgi çekici olduğunu belirtiyor. Kase, Kuzey Britanya'da tipik olarak rastlanmayan sıra dışı bir tasarıma sahip. Üzerindeki bezemeler hem Akdeniz hem de Britanya Demir Çağı üsluplarını bir araya getiriyor. Bu durum, kasenin sahibinin Britanya genelinde ve hatta Avrupa ile Roma dünyasına uzanan geniş bir ticaret ve kültürel ağa sahip olabileceğine işaret ediyor.

Eserlerin Keşfi ve Bilimsel Analizi

Koleksiyonun keşif süreci, amatör bir metal dedektörü kullanıcısının titiz çalışması ve ardından uzmanların kapsamlı araştırmalarıyla ilerledi. Peter Heads'in ilk bulgusunun ardından, Durham Üniversitesi ve British Museum'dan uzmanlar, buluntunun tam ölçeğini anlamak için geniş çaplı bir kazı çalışması başlattı.

Kazı ekibi, eserleri içeren büyük bir toprak bloğunu tarladan dikkatlice çıkararak laboratuvar ortamına taşıdı. Burada, eserlerin sanal, üç boyutlu bir modelini oluşturmak amacıyla gelişmiş BT taraması yöntemleri kullanıldı. Yapılan detaylı analizler, demir ve bakır alaşımlı nesnelerin büyük bir kısmının ya yakıldığını ya da kasten kırıldığını ortaya koydu. Alanda herhangi bir insan kemiğine rastlanmamış olsa da, bu nesnelerin bir cenaze odun yığınına yerleştirilmiş olması ihtimali üzerinde duruluyor.

British Museum'da Avrupa Demir Çağı ve Roma Fetih Dönemi küratörü Sophia Adams, mevcut çalışma teorilerinin koleksiyonun bir araya getirildikten sonra büyük bir şenlik ateşinde veya cenaze odun yığınında ısıtıldığı yönünde olduğunu belirtiyor. Yakma işleminden sonra, bazı nesnelerin bir hendeğe atılıp üzerlerine taşlar fırlatılmasıyla daha da hasar görmüş olabileceği düşünülüyor. Hasarın boyutuna rağmen, birçok eser hâlâ tanınabilir durumda ve at koşum takımlarının bir kısmında Akdeniz'den gelen kırmızı mercan ve renkli cam bezemeler bulunması, uzak mesafeli ticari ilişkilerin varlığına kanıt teşkil ediyor.

Profesör Moore, bu koleksiyonda bu denli çok sayıda yüksek statülü nesnenin yok edilmesinin Britanya Demir Çağı'nda çok ender görülen bir olay olduğunu vurguluyor. Bu durum, kuzey Britanya elitlerinin güneydeki muadilleri kadar güçlü ve nüfuzlu olduğunu gösteren önemli bir arkeolojik veri olarak kabul ediliyor.

Gelecek Planları ve Araştırmaların Devamı

Araştırmacılar, Melsonby Koleksiyonu üzerindeki incelemelerine titizlikle devam ediyorlar. Koleksiyonun tam anlamıyla anlaşılması ve döneme dair daha fazla bilgi sağlaması hedefleniyor. Uzmanlar, bu olağanüstü buluntuların bir gün bir müzede sergilenerek geniş kitlelerle buluşmasını ve Demir Çağı'nın zengin kültürel mirasını daha iyi anlamamıza katkıda bulunmasını umuyorlar.