Yeni bir bilimsel araştırma, antik çağlardan günümüze dek süregelen Homeros'un İthakası'nın bir ada olduğu yönündeki yaygın varsayımın yanlış olduğunu ortaya koydu. Cambridge Üniversitesi'nden Prof. James Diggle ve Aberdeen Üniversitesi'nden Prof. John Underhill tarafından yürütülen çalışma, Odysseus'un vatanının aslında İyon Adaları'ndan Kefalonya'nın Paliki adlı batı yarımadası olduğunu güçlü kanıtlarla destekliyor.

Prof. James Diggle ve Prof. John Underhill'in ortak çalışması, Homeros'un metinlerindeki dil kullanımını ve bölgenin jeolojik yapısını detaylıca inceleyerek, İthaka'nın bir ada yerine daha büyük bir kara parçasının parçası olduğunu gösteriyor. Bu bulgular, Robert Bittlestone'un 2005 yılında ortaya attığı ve son 20 yıldır araştırılan Paliki hipotezini güçlendiriyor.

Homeros Metinlerinde İthaka Tanımı

Prof. Diggle, Homeros'un şiirlerinde İthaka'dan bahsederken 'ada' anlamına gelen 'νῆσος (nisos)' kelimesini kullanmaktan kaçındığını belirtiyor. Bunun yerine, şair veya karakterler sıklıkla 'γαῖα (gaia)' (kara/toprak), 'πατρίς (patris)' (anayurt) veya 'δῆμος (dimos)' (ülke/bölge) gibi ifadeleri tercih ediyor. Örneğin, Odysseia'da Odysseus'un anayurduna ayak bastığı bölümde 'İthaka δῆμος’unda Phorkys’in bir koyu vardır' ifadesi, İthaka'nın bir adanın parçası olduğunu ima ediyor. Ayrıca, Odysseus'un 'yiğit Kephallenlerin' önderi olarak tanımlanması (İlyada 2.631), onun Kefalonya ile olan bağlantısını güçlendiriyor.

Coğrafi İpuçları ve Paliki Yarımadası

Odysseia'da Odysseus, anayurdunu Phaiaklar'ın kralına anlatırken coğrafi özelliklerini detaylandırır. Bu tasvir, İthaka'nın batıya baktığını, alçak bir konumda olduğunu ve çevresinde Zakynthos, Same ve Doulichion gibi adaların bulunduğunu belirtir. Bu tanımlar, günümüzdeki İthaki adasıyla çelişirken, Kefalonya'nın Paliki yarımadasıyla büyük ölçüde örtüşüyor:

  • Homeros'un İthakası batıya bakar ve alçaktır; bugünkü İthaki doğuya bakar ve dağlıktır. Paliki ise batıya bakar ve alçak bir topografyaya sahiptir.
  • Zakynthos ve Same adaları, tartışmasız bir şekilde günümüzdeki Zakynthos ve Kefalonya olarak tanımlanmaktadır.
  • Doulichion adasının konumu bir gizemdir; ancak Paliki'nin İthaka olması durumunda, bugünkü İthaki'nin eski haritalarda Doulichion olarak işaretlenmiş olabileceği düşünülmektedir.

Bu coğrafi uyum, Paliki'nin Homeros'un İthakası olduğu hipotezini destekleyen önemli bir kanıttır.

Jeolojik Veriler ve Tarihsel Yanılgılar

Robert Bittlestone'un başlangıçtaki Paliki hipotezi, Geç Tunç Çağı'nda (yaklaşık MÖ 1200) Paliki'nin bir ada olması gerektiği varsayımına dayanıyordu. Bu fikri desteklemek için, MS 1. yüzyıl coğrafyacısı Strabon'un Kefalonya'yı 'en dar olduğu yerde alçak bir kıstak oluşur; öyle ki burası çoğu zaman bir denizden öbürüne baştan başa sular altında kalır' şeklindeki tanımı kullanılmıştı. Ancak, Prof. John Underhill'in yirmi yıllık jeolojik ve yer bilimsel araştırmaları, Paliki yarımadasının Geç Tunç Çağı'nda bir ada olmadığını kesin olarak gösterdi.

Prof. Underhill, Strabon'un bahsettiği su yolunun aslında Paliki kıstağının en yüksek noktasındaki bir dağ gölünden veya bataklığından kuzeye ve güneye akan nehirlerden oluşan bir kara yolu olduğunu ortaya koydu. Bu dereler günümüzde bile şiddetli fırtınaların ardından bazen akmaya devam etmektedir. Bu jeolojik bulgu, Homeros metinlerinin yeniden incelenmesini tetikleyerek İthaka'nın bir ada değil, bir yarımada olduğu sonucunu güçlendirmiştir.

Kefalonya ve İthaka Eski Eserler Müdürlüğü tarafından Paliki'de yeni keşfedilen Erken Tunç Çağı alanlarında yürütülen arkeolojik kazılar, Odysseus'un limanı için önerilen Livadi Bataklığı da dahil olmak üzere, Paliki'nin önemli bir Tunç Çağı yerleşimi olduğuna dair ek kanıtlar sunmaktadır. Tüm bu metinsel, coğrafi ve jeolojik kanıtların birleşimi, Homeros'un İthakası'nın Kefalonya'nın Paliki yarımadası olduğu yönündeki savı daha da sağlamlaştırmaktadır.