Türkiye'de Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından, 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olan milyonlarca kişinin beklediği kademeli emeklilik düzenlemesi henüz yasalaşmadı ve kısa vadede hükümetin öncelikli planları arasında yer almıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı, EYT'nin bütçeye getirdiği mali yükün büyüklüğünü gerekçe göstererek, yeni bir erken emeklilik reformunun yakın zamanda gündemde olmadığını belirtti.

Söz konusu düzenleme, özellikle 'Emeklilikte Tarihe Takılanlar' (ETT) olarak adlandırılan ve sigorta giriş tarihi nedeniyle emeklilik yaşının 17-20 yıl uzamasını haksız bulan büyük bir kitle tarafından talep ediliyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal ve yazar Noyan Doğan gibi isimlerin değerlendirmeleri, bu konunun toplumsal beklentinin yüksek olduğunu ve siyasilerin göz ardı edemeyeceği bir boyuta ulaştığını gösteriyor.

Kademeli Emeklilik Taleplerinin Temeli

Kademeli emeklilik beklentisi, EYT düzenlemesiyle erken emeklilik hakkı kazanan kişilerle, sadece birkaç gün veya ay farkıyla çok daha uzun yıllar çalışmak zorunda kalan 2000 yılı sonrası sigortalılar arasındaki eşitsizlik algısından kaynaklanmaktadır. Bu durum, özellikle 38-40 yaş aralığındaki EYT'lilerin emekli olmasına karşın, benzer prim gün sayısına sahip ancak daha geç sigorta girişi olanların çok daha yüksek yaşlarda emekli olmasını eleştiren geniş bir kitlenin taleplerini güçlendirmektedir.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, konunun siyasilerin sırtını dönemeyeceği bir büyüklüğe ulaştığını ifade ederek, 2000 yılı sonrası sigortalıların oluşturduğu seçmen kitlesinin ve mağduriyet algısının göz ardı edilemeyecek bir safhaya geldiğini vurgulamıştır. Vatandaşlar, mevcut sistemdeki yaş şartlarının esnetilerek, sigorta giriş yılına göre daha adil bir geçiş sürecinin sağlanmasını talep etmektedir.

Kulislerde Konuşulan Taslak Kademeli Emeklilik Parametreleri

Kademeli Emeklilik Federasyonu ve çeşitli uzmanlar tarafından üzerinde durulan, aktüeryal dengeyi sarsmayacak bir model önerisi bulunmaktadır. Bu taslak model, sigorta giriş yılına göre adil bir yaş-prim korelasyonu sağlamayı hedeflemektedir. Kulislerde konuşulan ve beklentileri şekillendiren başlıca parametreler şunlardır:

  • 8 Eylül 1999 - Nisan 2008 Arası Girişliler: Bu dönemde işe başlayanlar için 7000 ila 7200 prim günü ile yaş şartının esnetilmesi temel talepler arasında yer almaktadır.
  • Yaş Sınırları (2020 Öncesi Sigortalılar İçin): Erkeklerde 47, kadınlarda 45 yaş sınırı önerilmektedir.
  • Yaş Sınırları (2021 ve Sonrası İşbaşı Yapanlar İçin): Kademeli olarak erkeklerde 48, kadınlarda 46 yaşından başlayarak 65 yaş tavanına doğru ilerleyen bir model öngörülmektedir.

Kademeli Emeklilik Yasalaştı mı? Son Durum

Milyonlarca vatandaşın en çok merak ettiği 'Kademeli emeklilik yasalaştı mı?' sorusunun yanıtı şu an için olumsuzdur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan yapılan son açıklamalar, EYT düzenlemesinin bütçeye getirdiği önemli mali yük nedeniyle, yeni bir erken emeklilik reformunun kısa vadeli planlar arasında olmadığını açıkça belirtmektedir. Bu açıklamalar, kademeli emeklilik beklentisi olan vatandaşlar için mevcut durumda bir yasal düzenlemenin yakın olmadığını göstermektedir.