Çin'de yapılan son fosil keşifleri, Velociraptor'un yakın bir akrabası olan ve dört kanat benzeri uzva sahip tüylü bir dinozor türünü gün yüzüne çıkardı. Jian changmaensis adı verilen bu yeni avcı, yaklaşık 124 ila 120 milyon yıl önce günümüz Çin'inin kuzeybatısındaki göl kenarı ormanlarında yaşamış ve ağaçlar arasında süzülerek avlanmış olabileceği düşünülüyor. Bu keşif, Kretase dönemine ait en eski kuşların yaşadığı Changma Havzası'ndaki ekosisteme ışık tutuyor.
Mikroraptorlar grubuna ait olan Jian changmaensis, irileşmiş ve pullu "Jurassic Park" versiyonlarının aksine, tüylü ve hafif bir yapıya sahipti. Fosiller, bu dinozorun hem kolları hem de bacaklarında uzun tüyler taşıdığını göstererek ona dört kanatlı, minik bir ejder görünümü kazandırıyordu. Bulunan kısmi sol omuz ve ön uzuv kemikleri, bu yeni türün tanımlanması ve bölgenin uzun süredir devam eden paleontolojik gizemlerinin çözülmesinde önemli bir rol oynadı.
Jian changmaensis: Dört Kanatlı Tüylü Avcı
Jian changmaensis, mikroraptorlar olarak bilinen küçük, kuş benzeri dinozor grubunun bir üyesiydi. Bu türün en dikkat çekici özelliği, kolları ve bacaklarında bulunan uzun tüyler sayesinde sahip olduğu dört kanatlı yapısıydı. Bu özellik, dinozorun ağaçlar arasında süzülmesine ve potansiyel olarak erken kuşları avlamasına olanak tanımış olabilir. Yaklaşık 1,2 metre kanat açıklığına sahip olduğu tahmin edilen Jian, boyut olarak günümüzdeki peçeli baykuşlara benziyordu.
Çalışmanın ortak yazarı ve Field Müzesi'nden fosil sürüngenler küratörü Jingmai O'Connor, Jian'ın şimdiye dek bulunan en büyük mikroraptor örneklerinden biri olduğunu belirtiyor. Mikroraptorlar, doğrudan kuş olmamakla birlikte, kuşları ortaya çıkaran dinozor soyunun çok yakın akrabalarıdır. Vücutlarında bulunan pençeler, orak biçimli ayaklar ve tüyler gibi özellikler, kuşlar ve dinozorlar arasındaki evrimsel geçişi anlamak için değerli ipuçları sunmaktadır.
Changma Havzası ve Fosil Keşfinin Önemi
Paleontologlar, Jian changmaensis fosilini Gansu eyaletindeki Changma köyü yakınlarında bulunan Alt Kretase Xiagou formasyonunda ortaya çıkardılar. Bu bölgedeki kayalar, yaklaşık 124 ila 120 milyon yıl önce büyük bir gölün bulunduğu ve kuşlar, balıklar, kaplumbağalar ve diğer antik hayvanlarla zengin bir ekosisteme ev sahipliği yaptığı döneme aittir. Changma Havzası, Çin'de keşfedilen ilk Mezozoik kuşlarından biri olan Gansus yumenensis'in fosilleriyle de tanınır.
Carnegie Doğa Tarihi Müzesi'nden Matthew Lamanna, ekibinin Changma'da yüzden fazla kuş fosili bulmasına rağmen, Jian changmaensis'in bölgede keşfedilen tek kuş dışı dinozor örneği olduğunu ifade etti. Bu durum, Jian'ın havzanın ekosistemindeki benzersiz konumunu ve potansiyel olarak buradaki kuş popülasyonu üzerindeki etkilerini anlamak için kritik bir bulgu niteliğindedir. Havza, aynı zamanda modern baykuşların çıkardığına benzer kırık kuş kemikleriyle dolu besin topaklarıyla da ünlüdür.
Mikroraptorların Beslenme Alışkanlıkları
Jian changmaensis gibi mikroraptorların geniş bir menüyle beslendiği düşünülmektedir. Daha önce fosilleşmiş örneklerin bağırsaklarında balık, kertenkele, memeli ve kuş kalıntılarına rastlanmıştır. Bu durum, mikroraptorların belirli bir besine odaklanan uzman avcılar olmaktan ziyade, fırsatçı avcılar olduklarına işaret etmektedir. Changma Havzası'nda bulunan çok sayıdaki erken kuş fosili ve besin topakları, Jian gibi ağaca tırmanan bir avcı için ideal bir besin kaynağı olabileceğini göstermektedir.
Araştırmacılar, eğer Jian kısmen ağaçlarda yaşıyor ve süzülebiliyorduysa, erken kuşları dallardan pusuya düşürmüş veya bir uçan sincap gibi ağaç tepeleri arasında hareket ederek avlanmış olabileceğini öne sürüyorlar. Her ne kadar Jian'a dair elimizdeki fosil kanıtları sınırlı olsa da (yalnızca omuz ve ön uzuvdan birkaç kemik), bu keşif, 120 milyon yıl önce kuzeybatı Çin'de yaşamış bu ilginç mikroraptor türü hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır.
